گفتگوی سید امیر آقایی، عضو شورای راهبری رویازی با برنامه گذرخیال رادیو فرهنگ:

پیش به سوی ماندگاری

امیر آقایی، دبیر کارگروه رسانه و محتوای دیجیتال ستاد توسعه و فناوری های نرم و هویت ساز معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری که یکی از اعضای شورای راهبری اولین پیچینگ انیمیشن ایران است، در گفتگو با برنامه رادیویی گذرخیال که هر هفته از رادیو فرهنگ پخش می‌شود در رابطه با چگونگی راه اندازی رویداد رویازی گفت: ما در سال 97 برای اولین بار می‌خواستیم چنین رویدادی را برگزار کنیم، اتفاقی که پیش از این به صورت اجرایی و عملیاتی، رخ نداده بود. تجربه‌هایی که در حوزه پیچینگ در کشورمان وجود داشت عمدتا در صنایع فنی مثل مهندسی کامپیوتر، معدن، محیط زیست و… بود و برای نخستین بار می‌خواستیم که در یک حوزه محتوایی از پیچینگ استفاده کنیم.

وی افزود: طرح ریزی‌های رویداد زمان‌گیر بود و شاید چند ماهی درگیر این بودیم که پیچینگ‌های مختلف خارجی را مورد بررسی قرار دهیم و فرآیندهایش را تطبیق داده و مشخص کنیم تا ببینیم بر اساس فرهنگ خودمان چطور باید این رویداد را بومی کنیم. بعد از این ماجرا، اتفاقی که به دنبالش بودیم این بود که سعی کنیم مفهوم توجه کردن به بحث کسب و کار را در مجموعه‌های تولید کننده جا بیندازیم. این موضوع هم از ما انرژی زیادی گرفت و باید از بزرگان و فعالان صنعت انیمیشن تشکر کنیم که با رویازی همراه شدند. واقعیت این است که دوستان فعال ما در صنعت انیمیشن سعی کردند با این مفهوم آشنا شوند که اگر تولید محتوا می‌کنند، باید به کسب و کار آن نیز فکر کنند.

او در خصوص ایده‌های انجام شده برای انتقال این مفهوم به انیمیشن سازها نیز افزود: دوره‌های آموزشی کوتاه مدتی برای دوستان انیمیشن ساز برگزار شد و در مرحله بعد یک دوره را به طور خاص منتوری و مربیگری کردیم تا با استفاده از ادبیات کسب و کار و توجه به مدل‌های کسب و کار، تولید کنندگان متوجه شوند که از چه مسیری منابع درآمدی این محصول انیمیشنی که در مورد آن صحبت می‌کنیم را تأمین کنند. یا اینکه یاد بگیرند هزینه‌های تولید یک پروژه را به چه شکل ارائه کنند تا سفارش دهنده به بهترین شکل متوجه مدل سرمایه‌گذاری اثر شود.

آقایی ادامه داد، این ادبیات سازی، خود یک داستان سختی بود، وقتی شما می‌خواهید یک مسئله با قدمتی سی ساله را از ذهن افراد تغییر دهید، باید به زحمت بیافتید. ولی خدا را شکر که دوستان و فعالان صنعت انیمیشن پای کار آمدند و در کنار آن‌ها تیم‌های فراوانی هم از شهرستان‌ها در رویازی حضور پیدا کردند، گروه‌هایی که تا پیش از این دیده نمی‌شدند و با حضور در رویازی احساس غرور  کردند و زمانی که کارگاه‌های آموزشی و دوره‌های منتور شیپ را می‌گذراندند، برق امید را می‌توانستیم در چشم این دوستان ببینیم. خدا را شاکریم که با کمک تمامی این دوستان توانستیم این فضا را در حد وسعمان محقق کنیم و این سیگنال را به تولیدکنندگان مختلف بفرستیم که نگاه ساخت انیمیشن باید، نگاه کسب و کار باشد، نگاهی که بتواند توجه مخاطب را به سمت خود جلب کند و به نیازمندی‌های او توجه نشان دهد. البته که این اتفاق باید تداوم داشته باشد، چون با یک حرکت نمی‌توان انتظار داشت همه ساختارهای سنتی بشکند و روال جدید جایگزین شود.

عضو شورای راهبری رویازی اضافه کرد: یک طرف دیگر قضیه که رویازی به آن نیاز دارد، مجموعه‌های مخاطب یا سرمایه‌گذار هستند. این مجموعه‌ها به طور سنتی سفارش گذاری را پیگیری می‌کنند و ادبیات مشارکت با دیگر مجموعه‌ها برای تولید یک محصول مشترک در بین آن‌ها جا نیفتاده است، محصولی که در نهایت هرکدام از سرمایه‌گذارانش می‌توانند بهره خودشان را از آن داشته باشند. برای این دسته از دوستان نیز در رویازی ادبیات سازی کردیم و سعی کردیم نمونه‌های خارجی سریالی و سینمایی موفقی که با این روش تولید شدند را به آن‌ها معرفی کنیم و این روش را ترویج کنیم.

وی در رابطه با برگزاری همایش روابط عمومی‌ها که سال گذشته برگزار شد نیز گفت: همایش مشخصی را برای این گروه تدارک دیدیم تا روی این موضوع بیشتر توجه کنیم که انیمیشن را به عنوان یک رسانه فرهنگ‌ساز ببینند، نه به عنوان یک تیزر و عملاً از انیمیشن انتظار داشته باشند که به صورت بلند مدت و عمیق‌تر تأثیرگذاری فرهنگی را در جامعه مخاطبش ایجاد کند.

او در خصوص میزان استقبال سرمایه‌گذاران از دوره اول رویازی عنوان کرد: وقتی رویداد برگزار شد، برخلاف تصور خودمان، بیش از صد نفر از حدود 70 مجموعه‌ای که با آن‌ها در ارتباط بودیم، در این رویداد شرکت کردند و 15 طرح انیمیشنی که در این رویداد ارائه شد را دیدند و بعد از برگزاری نیز ارتباطاتی بین این گروه‌ها شکل گرفت. اگرچه این نقد به دوره اول رویازی وارد است که زمان مناسبی رویداد را برگزار نکردیم، چون در اسفندماه بود و بعد از رویداد به تعطیلات عید برخورد کردیم و این اتفاق باعث شد فاصله‌‎ای بین شکل‌گیری ارتباط سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان بیافتد. رویازی به سرمایه‌گذاران گفت که کافی است با مجموعه‌های دیگر مشارکت کنند، مجموعه‌هایی که در حوزه پخش هستند و می‌توانند با مجموعه‌های سرمایه‌گذار در زمینه سریال سازی همکاری و مشارکت کنند.

آقایی در مورد مشکلات احتمالی که سر راه برگزاری دوره دوم رویازی هست هم گفت: ما در سال گذشته سعی کردیم یخ ماجرای کسب و کار در صنعت انیمیشن را بشکنیم و به نظرم این اتفاق افتاده و ذهنیت‌های سنتی و قدیمی دچار تزلزل شدند، ولی همچنان یکی از مشکلاتی که می‌تواند باعث عدم موفقت این رویداد در سال‌های آینده شود، همین است که ما نتوانیم سمت سرمایه‌گذار را به صورت مؤثر متقاعد کنیم که از این رویداد برداشت کنند. امسال برنامه‌ریزی ما این بود که برای موضوع سرمایه‌گذارها از مسیر دیگری وارد شویم. همان‌طور که سال گذشته جایزه مسئولیت فرهنگی داشتیم و سعی کردیم از مجموعه‌هایی که در حوزه ترویج و فرهنگ‌سازی بر اساس رسانه انیمیشن کار کنند، تجلیل کنیم، (وزارت نیرو و قوه قضائیه برندگان تندیس مسئولیت فرهنگی رویازی 1 بودند)، امسال برنامه‌ریزی کردیم که بر این ماجرا دامن بزنیم. یعنی سعی کنیم مجموعه‌هایی که می‌خواهند دغدغه‌های فرهنگی‌شان را با استفاده از انیمیشن به جامعه منتقل کنند را زیر نظر بگیریم و آن‌ها را از زاویه نگاه اجتماعی که دارند نقد و ارزیابی کنیم تا این سیگنال را به آن‌ها برسانیم که این فضایی که به تصویر کشیدند و فضاسازی و شخصیت‌پردازی که انجام دادند چقدر در راستای مأموریت فرهنگ‌سازی آن‌ها بوده است و این را در قالب نقدهای تخصصی، بحث‌ها و گفتمان‌ها ارائه کنیم.

او ادامه داد: این اتفاق را شروع کردیم که البته نمی‌توانم بگویم کاملاً مؤثر کار را پیش می‌بریم، ولی امیدوارم که در این ماه‌های آتی شما نمونه‌هایی از این انیمیشن‌ها را ببینید. سعی ما بر این است که این آثار در معرض دید مخاطب عام قرار بگیرد و بازخوردهایشان را به مجموعه‌ای که این انیمیشن‌ها را تولید کرده، بازگردانیم. به نظرم این اولین بار است که مجموعه‌هایی که در حوزه فرهنگ‌سازی کار می‌کنند را به فکر وا‌می‌دارد و چند سوال در ذهن آن‌ها ایجاد می‌کند. اینکه مخاطب با این انیمیشن توانسته ارتباط برقرار کند یا خیر؟ تولیدکننده بر اساس سفارش من کاری را تولید کرده اما این اثر دیده شد؟ آیا بعد از پخش اثر، در پیمایش‌ها، افکار سنجی‌ها و آزمایش‌های میدانی تغییر رفتاری در مخاطب دیدیم؟ رویازی حداقل این سوال‌ها را در ذهن مجموعه‌های فعال ایجاد می‌کند تا در امتداد پاسخ به این سوالات، اتفاق جریان سازی اجتماعی که دنبال می‌کنیم، محقق شود. اگر ما بتوانیم خوب به این موضوع بپردازیم، سمت سرمایه‌گذاران را متقاعد می‌کنیم که به جای حرف‌های مستقیم در آثار، حرف‌های غیرمستقیم زده شود تا مخاطب خودش را در اصلاح رفتار شریک بداند.

امیر آقایی در بخش‌های پایانی صحبت‌هایش در برنامه گذر خیال گفت: تجربه نشان داده که طرح‌ها، ایده‌ها، گفتمان و تفکرات وقتی بخواهند عملیاتی شوند، یک فرآیندهایی را طی می‌کنند و بعضاً مشکلات متعددی نیز برایشان به وجود می‌آید، اما باوجود این شرایط ما سال قبل سعی کردیم یک تجربه موفق را عملیاتی کنیم و فضایی را در انیمیشن به وجود بیاوریم که به یک مقبولیت نسبی هم رسید. برای رویازی 2 نیز طرح‌هایی در سر داریم و سعی کردیم روی آن‌ها مانور دهیم تا این رویداد، یک اتفاق گذرا نباشد و صنعت انیمیشن بتواند روی آن حساب کند. رویازی به میدان آمد تا هم تولید کنندگان بدانند که باید نگاهشان به صنعت انیمیشن، نگاه کسب‌وکاری باشد و هم سرمایه‌گذارانی که تا به حال با نگاه‌های تحمیلی، محتواهای خاصی را به انیمیشن سازها تحمیل می‌کردند، متوجه شوند که دیگر نیازی به این نگاه‌ها نیست.